Vi nhựa và siêu vi nhựa trong hoạt động nuôi biển – tình hình ở Việt Nam

Vi nhựa nói chung (≤ 1.000 μm) đưa vào môi trường biển và ven bờ từ các nguồn bên ngoài (sông, đất liền, lắng đọng từ khí quyển…) và/hoặc các hoạt động trên biển (du lịch, vận tải, khai thác và nuôi trồng thủy sản) ngày càng trở nên nghiêm trọng và được quan tâm nhiều do ảnh hưởng nguy hại của chúng đến sinh vật, môi trường và toàn bộ hệ sinh thái bao gồm cả các bộ phận cấu thành trong nuôi biển. Nhiều nghiên cứu cho thấy vi nhựa tích lũy và tác động đến các quá trình sinh lý, hóa sinh, di truyền gây ảnh hưởng đến tập tính và sinh trưởng – phát triển của sinh vật, qua đó làm giảm hiệu quả kinh tế và tiềm ẩn rủi ro đối với người sử dụng, đáng lưu ý đối với các loài giáp xác, thân mềm và cá biển là những đối tượng chủ lực của nuôi biển Việt Nam. Vấn đề tương tự cũng xảy ra ở Việt Nam với các nguồn dữ liệu cho thấy vùng biển ven bờ có khả năng bị ảnh hưởng bởi rác thải nhựa nói chung, vi nhựa nói riêng. Do vậy, theo nguyên tắc “tiếp cận phòng ngừa”, cần tìm hiểu vấn đề và định hướng các giải pháp đối với ô nhiễm vi nhựa trong hoạt động nuôi biển. Từ khóa: Nuôi biển, vi nhựa, Việt Nam Abstract Microplastics in general (≤ 1,000 μm) are increasingly released into marine and coastal environments from external sources (rivers, land, atmospheric deposition, etc.) and/or from marine activities (tourism, transportation, fishing, and aquaculture). This issue has become more serious and has attracted growing concern due to their harmful impacts on organisms, environment, and entire ecosystem — including components involved in mariculture. Numerous studies have shown that microplastics can accumulate in organisms and affect physiological, biochemical, and genetic processes, thereby influencing behavior, growth, and development. These effects ultimately reduce economic efficiency and pose potential risks to consumers, particularly for crustaceans, mollusks, and marine fish — the main species of Vietnam’s mariculture sector. Similar concerns exist in Vietnam, where data indicate that coastal areas are likely affected by plastic waste in general and microplastics in particular. Therefore, following the “precautionary approach,” it is necessary to investigate the problem and develop appropriate solutions to microplastic pollution in mariculture activity. Từ khóa: Mariculture, microplatics, Viet Nam