Water deficits in the European Union as a consequence of climate change – legal and ecological aspects

Według raportów Agencji Środowiska (EEA) problem deficytów wody spowodowany zmianami klimatu osiągnął w Europie, w tym także i w Polsce, wysoką rangę i wymaga kompleksowych rozwiązań prawnych i organizacyjnych. Celem artykułu jest wskazanie stanu prawnego i instrumentów administracyjnoprawnych przeciwdziałających zmian klimatu i deficytów wody w UE i w Polsce. Działania w tym zakresie zostały uwzględnione w polityce ekologicznej i energetycznej UE, programach Europejski Zielony Ład, Gospodarka o obiegu zamkniętym, inicjatywie „Right2Water”, TFU, RDW nr 2000/60/WE oraz w dyrektywie nr 2020/2184 w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia, a w Polsce w politykach ekologicznych oraz w ustawie Prawo wodne z 2017 r. Głównymi celami analizowanych dokumentów i przepisów prawnych dotyczących zapobiegania i zwalczania zmian klimatu jest ograniczenie emisji gazów szklarniowych, wprowadzenie gospodarki zasobooszczednej oraz adaptacja do zmian klimatu. Natomiast w odniesieniu do działań legislacyjnych dotyczących zapobiegania deficytom wody można wyróżnić trzy kierunki współzależne od siebie, a mianowicie: ochronę dostępnych zasobów wodnych do celów komunalnych, czyli dążenie do uzyskania bezpieczeństwa wodnego, rewizję stanu zasobów wodnych, bilansu podaży i popytu wody, a także stanu technicznego sieci wodociągowych, mające na celu ograniczenie poboru wody oraz zapobieganie suszom poprzez ustanowienie instrumentów prawnych i organizacyjnych. Istotnymi instrumentami zarządzania zasobami wodnymi są odpowiednie planowanie w gospodarowaniu wodami, system zgód wodnoprawnych pełniących funkcją reglamentacyjno-ochronną zasobów wodnych oraz kontro-la gospodarowania wodami. Niestety, pomimo wdrażania tych programowi przepisów do prawodawstwa polskiego, są trudności z uzyskaniem celów środowiskowych i problem deficytów wody będzie istniał, a bez wprowadzenia kompleksowej gospodarki zasobooszczędnej wręcz narastał. Niewystarczające są bowiem tylko instrumenty prawne w zakresie zarządzania i ochrony wody, ale zmiany muszą nastąpić w gospodarce surowcowej, technologiach produkcji i świadomości ekologicznej społeczeństwa. Treaties, the Water Framework Directive, and the Directive on the quality of water intended for human consumption, as well as Poland’s environmental policies and Water Law Act of 2017. The main goals of the analyzed documentsand legislation are to reduce greenhouse gas emissions, promote a resource-efficient economy and adapt to climate change. In terms of addressing water scarcity, legislative actions focus on protecting available water resources formunicipal purposes, reviewing the level of water resources and balancing supply and demand, and preventing droughts. Essential tools for managing water resources include proper planning, permit systems, and oversight. Despite these efforts, significant challenges remain in achieving environmental objectives and addressing water scarcity. Legal instruments alone are insufficient, and a more comprehensive, resource-efficient management approach is needed, including changes to resource management, production technologies, and public awareness.